Style ogrodowe
STYL JAPOŃSKI
Ogrody japońskie przyciągają europejczyków nietypową estetyką. Udane kompozycje japońskie określa się wspólnymi cechami – prostotą, nieregularnością, tajemniczością, niedoskonałością. Należy jednak pamiętać, że styl ten jest skomplikowany ponieważ mają na niego wpływ japońska historia, tradycja, charakterystyczne poczucie estetyki, religie i filozofie. Zapoznanie się z takimi wytycznymi zmienia percepcję ogrodu, a przede wszystkim zrozumienie kompozycji poszczególnych elementów. Dlatego by założyć ogród japoński trzeba kierować się jego regułami, których przestrzeganie umożliwi wykreowanie ciekawej i poprawnej kompozycji. Przy dzisiejszych możliwościach wymiany informacji tj. Internet i dostępności publikacji na ten temat ogrodów japońskich, można stworzyć takie dzieło również w Polsce.
Dobór roślin do ogrodu w stylu japońskim nie jest szczegółowo określony, choć wiele z gatunków jest dość charakterystycznych i silnie kojarzonych z tym typem założenia. Przede wszystkim dominują zimozielone gatunki, natomiast rośliny efektownie kwitnące są rozmieszczone dosyć rzadko. Wynika to z tego że dobierając rośliny do ogrodu japońskiego, można skoncentrować się na przyjęciu ogólnej filozofii w tworzeniu takiego dzieła. W tym przypadku można zwrócić uwagę na wartość i poszanowanie rodzimej przyrody tak jak czynią to Japończycy i dobierać gatunki naturalnie występujące w otoczeniu tworzonego ogrodu. Ważne jest że taka metoda zapewni roślinom odpowiednie warunki ekologiczne, jako że są one przystosowane do danego środowiska. Wykorzystanie takich roślin pomaga również połączyć ogród z terenami sąsiadującymi, co wpisuje się w japońską koncepcję shakkei – czyli zapożyczania naturalnego krajobrazu, poprzez włączenie go do kompozycji ogrodowej.
Zauważalne są też różne działania w ogrodach w stylu japońskim mające przybliżać go do natury. Począwszy od powściągliwości w stosowaniu kwitnących roślin – bardzo podobny schemat występuje w naturze gdzie kwitnące rośliny występują punktowo, co powoduje znaczne wyeksponowanie ich na tle zieleni. Poprzez częste formowanie roślin zainspirowane formami widzianymi w naturze tj. sosny na stanowiskach górskich czy kształtów gór i chmur, oraz unikanie kształtów brył geometrycznych. A skończywszy na specyficznej kolorystyce takich ogrodów, która jest mocno stonowana, i dominują w niej szarości i zielenie.
STYL FRANCUSKI
Tworzenie założeń w tym stylu ma swoje początki jeszcze w renesansowym stylu włoskim. Jednak we Francji ogrody nabrały jeszcze większej reprezentacyjności i kunsztu. Dominowała w nich silna architektonizacja zieleni, porządek i symetria. Charakterystyczne jest tu założenie położone w jednej osi z budynkiem np. pałacem czy dworem, przez którą biegnie główna aleja. Labirynty utworzone z żywopłotów, kwiatowe dywany, perfekcyjnie wycięte partery z bukszpanu, topiary czyli roślinne rzeźby – to elementy charakterystyczne ogrodu barokowego.
Zieleń wzbogacano również elementami małej architektury tj. ławki, fontanny i rzeźby. Modelowym przykładem takiego założenia jest kompleks ogrodowo-parkowy w Wersalu którego twórcą był francuski ogrodnik André Le Nôtre czy polski zespół pałacowo-parkowy rodziny Zamoyskich w Kozłówce.
Kierunek ten cechuje próba dominacji nad zielenią przez człowieka – utrzymanie parterów i żywopłotów w ściśle ustalonych bryłach i kształtach. W efekcie okazuje się to niezwykle trudne i pracochłonne. Styl ten utrzymał się przez 150 lat, by następnie ustąpić angielskim ogrodom krajobrazowym.
Ogród bardzo kosztowny w budowie i utrzymaniu. W Polsce dodatkowym problemem bywa surowy klimat który często uszkadza cześć żywopłotu bądź roślinnej rzeźby. Obecnie rzadko powstają takie założenia, częściej wprowadza się pojedyncze jego elementy w ogrodach modernistycznych.
STYL ANGIELSKI
Styl angielski to przede wszystkim powrót do natury, a jego historia wiąże się z pierwszymi parkami krajobrazowymi. Był to pomysł zupełnie odmienny i przeciwstawny do francuskich ogrodów formalnych. Koncepcja ogrodu krajobrazowego polega na takim rozplanowaniu zieleni by wyglądała na naturalną a wręcz „dziką”. I tak jak w naturze brak tu prostych linii, co sprawia wrażenie dużej malowniczości. Łagodne linie i swobodne rabaty wspaniale harmonizują się ze sobą. Wszystko to sprawia że człowiek potrzebujący kontaktu z naturą doskonale czuje się w takim otoczeniu. Warto wspomnieć też, że w tym okresie często obrazy wyimaginowanych krajobrazów były inspiracją w tworzeniu ogrodów. Obie profesje mocno się ze sobą wiązały – projektanci byli malarzami lub fascynowali się malarstwem pejzażowym artystów tj.Claude Lorrain czy Nicolas Poussin .
Jednak pojęcie ogrodów angielskich jest znacznie szersze i dość zróżnicowane – nie są to tylko ogrody krajobrazowe. Gdy w sztuce zapanował Ruch Arts & Craft zaczęto zachęcać społeczeństwo do tworzenia ogrodów bliższych naturze. Powstał w tym czasie nowy odłam w ogrodach angielskich, a sztuka ogrodowa mocno się rozwinęła. Duże zasługi w tej kwestii miała Gertruda Jekyll – twórczyni ponad 400 ogrodów. Sadzone w nich swobodnie rośliny mogą „wędrować” po ogrodzie poprzez wysiew swoich nasion lub rozrost pędów czy kłączy. Dużo tu pnączy przerastających trejaże czy pergole. Często obecne są ogrody warzywne i ziołowe. W ogrodach takich stwarza się odpowiednie warunki do bytowania różnych pożytecznych organizmów tj. ptaki, pszczoły. Całość jest ozdabiana drewnianymi lub żeliwnymi detalami małej architektury ogrodowej. Styl charakteryzuje romantyzm, duża swoboda oraz brak zbyt czystych form, co sprawiło że jest popularny do dziś.
OGRODY WSPÓŁCZESNE
Tworzone ogrody zawsze były odzwierciedleniem kultury danego okresu i społeczeństwa. Tak samo dzieje się do dziś. Ogrody stały się bardzo indywidualne i zróżnicowane. W dzisiejszych czasach obserwujemy natychmiastową wymianę informacji tj. Internet, przez co moda zmienia się błyskawicznie. Z jednej strony uwidacznia się nowoczesność – nowe technologie i szeroko dostępne dowolne materiały, a z drugiej silny trend ekologiczny – powrót do natury i tworzenia ogrodów bliższych naturze. Próbuje się wprowadzania nowych rozwiązań, jak również często sięga się do stylów historycznych z różnym powodzeniem. Niezależnie od przyjętych standardów, tak samo jak niegdyś i dziś stworzenie poprawnego ogrodu wymaga dużego doświadczenia i nie jest tak proste jak może się wydawać. Niektóre błędy uwidaczniają się szybko, inne po latach oraz mogą być trudne do usunięcia. Niemniej warto postarać się o ten aspekt naszego życia by móc poszczycić się stworzeniem własnego miejsca na ziemi, własnego genius loci. Częstym trendem jest dostosowywanie ogodu do modernistycznej archtektury – ogród taki jest często minimalistyczny i tworzy tylko tło (przykłady poniżej).
